Truy cập nội dung luôn

Kiểm soát người nghiện: Đồng bộ những giải pháp khả thi

20-09-2020 10:38

 

Thứ trưởng Bộ Công an Lê Quý Vương tại phiên họp

Hậu quả vô cùng nghiêm trọng

Chiều 11/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Phòng, chống ma túy (sửa đổi). Đề cập đến sự cần thiết phải sửa đổi luật, Thứ trưởng Bộ Công an Lê Quý Vương cho biết, số người sử dụng trái phép chất ma túy trong những năm qua ngày càng gia tăng, đặc biệt là sử dụng ma túy tổng hợp, hình thức sử dụng phong phú, đa dạng từ hút, hít, tiêm chích sang uống, ngậm (ma túy tổng hợp, thuốc hướng thần). Bên cạnh đó, sự phát triển bùng nổ của các loại hình kinh doanh có điều kiện về an ninh trật tự như vũ trường, quán bar, nhà hàng… đã tạo điều kiện cho các đối tượng lợi dụng tổ chức sử dụng ma túy tổng hợp.

Theo ông Vương, nhiều trường hợp sử dụng ma túy, nhất là ma túy tổng hợp, ngay từ lần sử dụng đầu tiên đã gây ra nguy hiểm cho chính bản thân mình và gây mất an ninh, trật tự. Đặc biệt, người sử dụng ma túy tổng hợp bị loạn thần (ngáo đá), không kiểm soát được hành vi gây ra các vụ thảm án, gây hoang mang trong dư luận nhân dân, có những vụ đối tượng giết chính người thân của mình. Trong khi đó, chưa có quy định của pháp luật về quản lý đối tượng này. Mặc dù thấy được tính chất nguy hiểm, hậu quả gây ra cho xã hội nhưng quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy chưa được quan tâm một cách đúng mức, dẫn đến hậu quả do những người sử dụng trái phép chất ma túy gây ra cho xã hội trong thời gian qua vô cùng nghiêm trọng, gây bất an trong nhân dân.

“Đối với hành vi sử dụng trái phép chất ma túy theo quy định hiện nay chỉ bị xử phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng là chưa đủ sức răn đe. Do đó, cần phải quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy và “có chế tài nghiêm khắc hơn đối với hành vi sử dụng trái phép chất ma túy” theo đúng tinh thần chỉ đạo của Chỉ thị 36 của Bộ Chính trị”, ông  Vương nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, theo Thứ trưởng Bộ Công an, quy định về công tác cai nghiện còn một số bất cập. Ông dẫn chứng, năm 2009 cả nước có 146.731 người nghiện có hồ sơ quản lý, đến tháng 12/2019, con số này tăng lên 235.314 người (tăng 60%). Trong khi đó, công tác lập hồ sơ đưa người nghiện vào cơ sở cai nghiện bắt buộc gặp khó khăn, người nghiện ở ngoài xã hội nhiều, tác động rất lớn đến tình hình trật tự, an toàn, xã hội.

Nhân đạo cũng phải có tầng nấc

Thẩm tra dự án luật, bày tỏ quan điểm cơ bản tán thành với những quy định của dự thảo luật, tuy nhiên bà Nguyễn Thúy Anh, Chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội đề nghị, cơ quan soạn thảo nghiên cứu bổ sung các quy định cụ thể trong dự thảo Luật về việc lập hồ sơ đưa người nghiện ma túy từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi vào cơ sở cai nghiện ma túy công lập để đảm bảo tính thống nhất với quy định tại khoản 6 giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định trình tự, thủ tục Tòa án nhân dân cấp huyện xem xét, quyết định việc đưa trẻ em, người chưa thành niên đi cai nghiện bắt buộc.

Đồng thời, đề nghị nghiên cứu bổ sung quy định tiếp tục áp dụng biện pháp cai nghiện bắt buộc đối với người từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi đã cai nghiện ma túy bắt buộc nhưng vẫn nghiện ma túy, bởi hiện nay đang có khoảng trống pháp luật về nội dung này.

Ông Nguyễn Văn Giàu, Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại của Quốc hội cho rằng, cần đánh giá lại thực trạng số người nghiện và phân loại các đối tượng này để có phương pháp điều trị thích hợp và cũng cần đánh giá sâu hơn về việc đưa người nghiện về cộng đồng, về gia đình xem cai nghiện có tốt hơn không? có ảnh hưởng tới hàng xóm hay không? bởi thực tế, thường nơi nào có người nghiện thì nơi đó có lo lắng về vấn đề an ninh trật tự.

Cùng chung quan điểm, Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển cho rằng, hiện nay phát triển kinh tế đã tốt, xã hội cơ bản ổn định. Tuy nhiên trong xã nào, phường nào, gia đình nào có người người nghiện là điều khủng hoảng, tác động đến cuộc sống nghiêm trọng.

“Gia đình có con nghiện thì tan cửa nát nhà, tương lai người nghiện rất vô vọng, bởi cai nghiện vô cùng phức tạp. Số người nghiện cai được rất ít, hầu hết không thành công… Người nghiện là bệnh xã hội, khỏe như vâm sao lại bảo là bệnh? Còn bảo họ là tội phạm lại liên quan đến vấn đề nhân đạo”, ông Hiển nói, từ đó đề nghị luật lần này cần cứng rắn, cương quyết hơn nữa.

“Nhân đạo cũng phải có tầng nấc, không phải mãi mãi. Như vi phạm lần 1 thì xử lý hành chính, vi phạm lần 2 phải xử lý nặng hơn, còn vi phạm lần 3 thì cưỡng chế, bỏ tù cách ly khỏi xã hội. Không thể để vi phạm mãi, cuối cùng xã hội, gia đình phải nuôi anh, chưa kể anh gây ra vụ án nghiêm trọng vì mất kiểm soát về tinh thần”.

Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Tòng Thị Phóng cho rằng, ma túy còn diễn biến phức tạp, tuy nhiên việc ngăn chặn từ biên giới vẫn còn nhiều mặt khó khăn. Nước ta đang đứng trước nguy cơ trở thành địa bàn trung chuyển ma túy, số người nghiện đang tăng nhanh, đe doạ sự phát triển bền vững của đất nước, gây lo lắng bức xúc trong nhân dân. Cho nên sửa luật phải làm sao phát huy được sức mạnh cả hệ thống chính trị và toàn dân để ngăn chặn ma túy, kiểm soát chặt chẽ chất gây nghiện, giảm số người nghiện mới gắn với việc tăng cường quản lý người nghiện, không để tăng số người nghiện tái phạm nhiều lần phải xử lý hình sự.

Phòng ngừa, ngăn chặn từ xa

Nói về sự tàn phá của ma túy, Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển cho rằng, ở nơi nào có người nghiện ma túy thì rất khủng hoảng, nhiều chuyện, còn gia đình có người nghiện thì tan cửa nát nhà. Trong khi đó, cai nghiện ma túy lại vô cùng phức tạp, số người cai được rất ít, phần lớn không thành công. Đặc biệt, nghiện ma túy dễ trở thành tội phạm và thực tế, nhiều vụ xảy ra xuất phát từ người nghiện. Ông Phùng Quốc Hiển băn khoăn về việc xác định đối tượng nghiện ma túy là người bệnh hay tội phạm. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh, nghiện ma túy rõ ràng là vi phạm pháp luật, vì cấm mà còn sử dụng.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, nếu không cương quyết thì rất khó, nên phải mạnh tay hơn. Người nghiện cần coi là loại bệnh xã hội, không thể coi là người bệnh bình thường. Do vậy lần này phải quy định chặt chẽ, cứng rắn hơn, cương quyết hơn, cưỡng chế theo các mức độ. Lần đầu xử phạt hành chính, lần sau tái phạm thì cưỡng chế, nếu lần ba phải xếp vào hàng tội phạm, phạt tù, cách ly xã hội. “Nếu không cứng rắn, cứ tái diễn lại gây những vụ án nghiêm trọng, kinh hoàng”, ông Hiển nhấn mạnh.

Từ thực tiễn khi còn làm lãnh đạo địa phương, Tổng Thư ký, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Nguyễn Hạnh Phúc cho rằng, việc cai nghiện là vấn đề hết sức khó khăn. Cắt nghiện có thể được nhưng cai nghiện rất khó. Khi đi khảo sát tại trại cai nghiện, theo ông Phúc, ở trong trại không sao, ra ngoài lại dễ tái nghiện. Thậm chí, có trường hợp còn chặt ngón tay quyết tâm cai nghiện. Khi cai thành công còn được đưa ra làm gương điển hình, nhưng cuối cùng vẫn tái nghiện.

Ông Phúc cho rằng, phải xử lý từ gốc vấn đề, làm sao tránh xa ma túy, còn nếu nghiện rồi rất khó cai. Ngoài ra cũng phải nắm chắc thành phần, đối tượng nghiện ma túy ở địa phương để quản lý tốt hơn. Bởi đối tượng nghiện ma túy thường rất “dẻo mồm, lươn lẹo”, hay dụ dỗ, lôi kéo.

Cùng quan điểm, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng Phan Thanh Bình đề nghị phải quy định chặt chẽ về mặt pháp lý. Chẳng hạn, khi cưỡng chế người nghiện ma túy phải gia đình đồng ý, vậy nếu gia đình không đồng ý thì sao? Chính vì vậy phải xác định rõ trách nhiệm của gia đình có người nghiện có phải khai báo hay không? Nếu không khai báo thì chịu trách nhiệm như thế nào? Ông Bình cho rằng, vấn đề này cần sự vào cuộc của cả hệ thống, đặc biệt vai trò của chính quyền địa phương sau khi đối tượng cai nghiện trở về địa phương.

Lãnh đạo Bộ Công an cho biết, dự thảo Luật sửa đổi lần này nhằm nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống ma túy. Trên cơ sở đó, dự thảo xây dựng chương mới về “Quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy”; khuyến khích cai nghiện tự nguyện, điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế, đồng thời khuyến khích thành lập cơ sở cai nghiện tư nhân…

Cơ sở cai nghiện ma tuý tư nhân được cai nghiện tự nguyện

Về việc khuyến khích thành lập cơ sở cai nghiện tư nhân, dự thảo luật đề xuất chính sách cai nghiện theo hướng tạo điều kiện cho người nghiện cai nghiện tự nguyện, điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế; nếu người nghiện vẫn tiếp tục sử dụng trái phép chất ma túy hoặc vi phạm bị chấm dứt điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế hoặc lợi dụng việc cai nghiện tự nguyện để không bị áp dụng biện pháp đưa đi cai nghiện bắt buộc thì sẽ áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc. Nhà nước đảm bảo kinh phí cho công tác cai nghiện bắt buộc, xây dựng các cơ sở công lập; hỗ trợ một phần kinh phí cho công tác cai nghiện tự nguyện.

Có chính sách ưu đãi theo quy định của pháp luật đối với các tổ chức, cá nhân đầu tư vào công tác cai nghiện. Khuyến khích thành lập các cơ sở cai nghiện tư nhân. Cán bộ làm việc tại cơ sở cai nghiện công lập được sử dụng trang phục thống nhất theo quy định của Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội để góp phần bảo vệ cho cán bộ, đồng thời có cơ sở để xử lý các hành vi chống đối người thi hành công vụ trong các cơ sở cai nghiện công lập, góp phần không để xảy ra tình trạng gây rối, bỏ trốn tại các cơ sở cai nghiện ma túy công lập đối với người nghiện bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc.

Cơ sở cai nghiện ma túy công lập và cơ sở cai nghiện ma túy tư nhân được tổ chức hoạt động cai nghiện tự nguyện. Chỉ có cơ sở cai nghiện ma túy công lập mới tiếp nhận người nghiện bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc. Tại các cơ sở có bố trí các khu riêng phù hợp với từng đối tượng và để đảm bảo quyền lợi cho người cai nghiện.

Việc tiến hành cai nghiện tại gia đình, cộng đồng do cơ quan chuyên môn thực hiện. Cơ sở cai nghiện ma túy công lập, cơ sở cai nghiện ma túy tư nhân và các cơ sở y tế, xã hội khác có đủ điều kiện theo quy định của Chính phủ được phép cung cấp dịch vụ cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng.

Vĩnh Hoàng (t/h)
tiengchuong.vn

Thống kê truy cập

Đang truy cập:4821

Tổng truy cập: 661360

Thông tin quảng cáo